السيد السيستاني

466

توضيح المسائل ( فارسي )

چنانچه بذر مال مالك بوده حاصلى هم كه بدست مىآيد مال أو است وبايد مزد زارع ومخارجى را كه كرده وكرايه گاو يا حيوان ديگرى را كه مال زارع بوده ودر آن زمين كار كرده به أو بدهد ، واگر بذر مال زارع بوده زراعت هم مال أو است وبايد اجاره زمين وخرجهائى را كه مالك كرده وكرايه گاو يا حيوان ديگرى كه مال أو بوده ودر آن زراعت كار كرده به أو بدهد . ودر هر دو صورت چنانچه مقدار استحقاق معمولى بيشتر از مقدار قرارداد باشد ، وطرف از آن اطلاع داشته باشد دادن زيادى واجب نيست . ( مسأله 2244 ) : اگر بذر ، مال زارع باشد ، وبعد از زراعت بفهمند كه مزارعه باطل بوده ، چنانچه مالك وزارع راضى شوند ، كه با اجرت يا بي اجرت زراعت در زمين بماند اشكال ندارد . واگر مالك راضى نشود ، عده‌اى گفته‌اند كه پيش از رسيدن زراعت مىتواند زارع را وأدار كند كه زراعت را بچيند ، وزارع اگر چه راضى شود چيزى به مالك بدهد ، نمىتواند أو را مجبور كند كه زراعت در زمين أو بماند ، ولى اين گفته خالى از اشكال نيست ودر هر صورت مالك نمىتواند زارع را مجبور كند كه اجاره بدهد وزراعت را در زمين خود باقي بگذارد ، هر چند كه اجاره زمين را هم از أو مطالبه ننمايد . ( مسأله 2245 ) : اگر بعد از جمع كردن حاصل وتمام شدن مدت مزارعه ريشه زراعت در زمين بماند وسال بعد دو مرتبه سبز شود ، وحاصل دهد ، چنانچه مالك با زارع شرط اشتراك در ريشه نكرده باشد ، حاصل سال دوم مال مالك است .